THỨ BẢY TUẦN XXII THƯỜNG NIÊN NĂM A

Lc 6,1-5

 

Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Luca

¹ Vào một ngày sa-bát, Đức Giê-su đi băng qua một cánh đồng lúa ; các môn đệ bứt lúa, vò trong tay mà ăn. ² Nhưng có mấy người Pha-ri-sêu nói: “Tại sao các ông làm điều không được phép làm ngày sa-bát ?”

³ Đức Giê-su trả lời: “Các ông chưa đọc chuyện này trong Sách sao ? Ông Đa-vít đã làm gì khi ông và thuộc hạ đói bụng? ⁴ Ông vào nhà Thiên Chúa lấy bánh tiến mà ăn và cho thuộc hạ ăn. Thứ bánh này, chỉ có tư tế mới được ăn mà thôi.”

⁵ Rồi Người nói: “Con Người làm chủ ngày sa-bát.”

 

SUY NIỆM 1: 

Vào thời Chúa Giêsu, không thiếu những người nhân danh luật pháp để triệt hạ và chối bỏ người khác. Và rồi câu chuyện được ghi trong Tin Mừng hôm nay là một điển hình cho biết bao trường hợp nhân danh pháp luật để đè bẹp con người. Chúa Giêsu đã thách thức cho đến cùng thái độ như thế.

Thật vậy, Chúa Giêsu không phải là một con người sống ngoài luật pháp, Ngài đến để kiện toàn lề luật. Nhưng sở dĩ Chúa Giêsu chống lại luật pháp là bởi vì luật pháp đó phi nhân hoặc chối bỏ con người. Các môn đệ vì đói nên bứt bông lúa mà ăn, thật ra không phải là vi phạm ngày Hưu lễ. Không có khoản luật nào trong các sách luật xem một hành động như thế là vi phạm ngày Hưu lễ; nếu có thì chỉ là vi phạm một trong 39 hành động mà các nhà chú giải Do thái đã thêm vào qui định của ngày Hưu lễ mà thôi.

Hơn nữa, Chúa Giêsu đã dẫn chứng hành động của Vua Ðavít và Ngài khẳng định: hành động của các môn đệ không hề vi phạm ngày Hưu lễ. Lề luật vì con người, chứ không phải con người vì lề luật. Ðó là ý nghĩa của luật pháp mà Chúa Giêsu nêu bật trong cuộc tranh luận với những Biệt phái. Khi luật pháp chống lại con người, nghĩa là chối bỏ phẩm giá và quyền lợi cơ bản của con người, thì luật pháp đánh mất ý nghĩa và không còn lý do để hiện hữu nữa; trong trường hợp đó, dĩ nhiên không tuân hành luật pháp là một thái độ thích đáng.

Người Do Thái giữ rất nghiêm luật nghỉ ngày Sa-bát; đó là ngày nghỉ, không ai được phép lao động, vì Thiên Chúa đã nghỉ ngơi và thánh hoá ngày đó (St 2, 2-3). Việc các môn đệ của Chúa Giêsu bứt lúa rồi vò trong tay mà ăn bị người Pha-ri-sêu xem như là đã “gặt lúa” và “xay lúa”, một việc bị cấm trong ngày Sa-bát, thì quả thật là quá đáng. Quả là các ông Pha-ri-sêu này đã “chẻ sợi tóc làm tư” khiến luật nghỉ việc ngày Sa-bát đã trở nên gánh nặng và là cái cớ để bắt bẻ, kết án người khác. Chúa Giê-su đã lên án thái độ đó vì nó làm con người thành nô lệ cho lề luật, và Ngài tuyên bố: “Con Người làm chủ ngày Sa-bát”.

Những người Biệt phái Do Thái thì thủ cựu và hẹp hòi. Họ tỉ mỉ giữ luật, và nếu cần phải hy sinh một giá trị nào đó của con người cho một việc giữ luật thì họ sẵn sàng hy sinh. Rõ ràng họ quá sai lầm trong việc đánh giá đâu là chính yếu và đâu là tùy phụ trong việc chu toàn Lề Luật của Chúa: Nhiều khi họ lấy cái phụ làm cái chính, và lấy cái chính làm cái phụ. Chúa Giêsu thì không như thế. Ngay từ đầu, Ngài đã quan niệm rằng ngày hưu lễ được lập ra vì loài người, chứ không phải con người vì ngày hưu lễ.

Khi luật pháp chối bỏ hoặc chà đạp những quyền cơ bản của con người, thì luật pháp đó cũng xúc phạm đến chính Thiên Chúa. Thánh Phêrô và thánh Gioan đã hành động một cách cương quyết khi dõng dạc tuyên bố trước Công nghị Do thái: “Thà vâng lời Thiên Chúa hơn vâng lời loài người”. Chẳng hạn, khi luật pháp một quốc gia cho phép phá thai, nghĩa là tước đoạt quyền sống của con người, thì chống lại luật pháp đó là một nghĩa vụ. “Thà vâng lời Thiên Chúa hơn vâng lời loài người”. đó là nguyên tắc nền tảng hướng dẫn người Kitô hữu trong các quan hệ xã hội của họ. Chúa Giêsu luôn đòi hỏi các môn đệ của Ngài một thái độ dứt khoát tận căn: không thể vừa vâng lời Thiên Chúa, vừa chạy theo những gì chống lại Thiên Chúa.

Chúa Giêsu đã chỉ cho biết luật tối thượng tôn thờ Thiên Chúa là nhằm kiến tạo lại mối tương giao giữa Thiên Chúa và con người, mối tương giao cha-con mà ngay từ ban đầu trong công trình tạo dựng Thiên Chúa đã thiết lập. Thật vậy, khi tạo thành trời đất muôn loài muôn vật trước lúc tạo dựng con người chính là Thiên Chúa đã chuẩn bị mọi thứ cho con người, để khi con người hiện diện họ có đủ mọi thứ để sinh sống. Việc chăm lo như thế không là việc của người cha lo cho con cái đó sao? Và khi tạo dựng con người Thiên Chúa đã cho con người dự phần vào sự sống của Ngài, như người cha trao ban sự sống cho người con, Thế nhưng, nguyên tổ đã không nhận ra mối tương quan cha-con giữa Thiên Chúa với con người nên đành tâm bẻ gãy mối tương qua qua hành vi chống lại Thiên Chúa bằng việc bất tuân lệnh truyền của Ngài.

Chúa Giêsu đã đến khai mở con đường yêu thương. Chúa tha thứ và thương xót những hối nhân. Chúa gọi một Phêrô còn nông nổi và một Mátthêu còn dính bén vật chất. Chúa không ngại ăn uống chia sẻ cuộc sống với người tội lỗi, Chúa còn tha thứ cho cả kẻ giết mình: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm” (Lc 23,34b). Chúa lên án cái nhìn “bới lông tìm vết”, “vạch lá tìm sâu” và thói quen chỉ trích, giả hình của những người Biệt phái.

Theo gương Chúa Giêsu, chúng ta hãy có lòng thương xót và biết nhìn người khác bằng tinh thần cảm thông, tha thứ. Ước chi chúng ta mang lấy ánh mắt và tầm nhìn của Chúa để luôn biết yêu thương và chấp nhận nhau.

Huệ Minh

 

SUY NIỆM 2: MÔN ĐỆ BỨT LÚA VÀO NGÀY SABÁT 

1.Ngày sabát nghỉ việc là để ghi nhớ việc Thiên Chúa nghỉ ngơi sau khi tạo dựng nên thế giới (Xh 20,8-11). Đồng thời nó cũng loan báo việc dân Thiên Chúa khi kết thúc thời gian, đi vào nơi yên nghỉ và bình an của Chúa.

Hôm nay Chúa Giêsu và biệt phái tranh luận nhau về việc sống ngày sabát. Biệt phái chỉ biết giữ luật nghỉ ngơi ngày sabát. Nên khi họ thấy các môn đệ Chúa Giêsu bứt lúa trong ngày này thì họ lên án. Chúa Giêsu hiểu luật ngày sabát nhằm giải phóng con người, nên trách biệt phái quá câu nệ chữ nghĩa của luật mà không hiểu tinh thần.

2.Bộ luật của người Do thái nhận tại núi Sinai khi Chúa truyền cho Maisen chỉ có 10 điều, nhưng được giải thích cách tỉ mỉ trong sách Lêvi và Đệ Nhị Luật thành hơn 500 điều. Một trong những điều quan trọng là ngày nghỉ sabát, thuộc giới răn thứ ba trong thập điều, được tuân giữ chi tiết, cặn kẽ và nếu phạm vào có thể bị ném đá chết.

Thực ra, khi ban bố lề luật, Thiên Chúa muốn sự yêu mến và tự nguyện, nhưng dần dà, được giải thích quá tỉ mỉ đến cả chi tiết nhỏ nhặt. Để rồi, các tiến sĩ, luật sĩ, biệt phái thì sinh ra vụ luật và dùng luật làm thứ bình phong che chắn và làm lợi cho họ, còn dân chúng thì cảm thấy nặng nề, để rồi thay vì yêu mến và tự nguyện, họ chỉ giữ vì buộc phải giữ và luật trở thành gánh nặng đè trên vai họ.

3.Câu chuyện trong bài Tin mừng hôm nay nói lên sự dị biệt của Chúa Giêsu và người biệt phái về ngày sabát, ví dụ như việc các môn đệ Chúa Giêsu bứt lúa ăn khi đi qua cánh đồng. Mọi sự việc tầm thường không đáng kể, nhưng cái tính hay ghen tương nghi ngờ, cái tính hay vạch lá tìm sâu, bới lông tìm vết của những người biệt phái đã gây nên cớ xung đột giữa họ với Chúa Giêsu về việc kiêng việc xác ngày sabát. Tính ghen tương hay soi mói và nghi ngờ thường xảy ra những xung đột và chia rẽ nhau trong đời sống cộng đoàn và xã hội.

Ngày sabát, bứt mấy bông lúa như thế chẳng có lỗi gì, luật chỉ cấm cày cấy hay gặt hái, nhưng những người biệt phái coi đó như việc gặt hái, là một trong những việc cấm làm trong ngày sabát. Đây là tính hay xét nét, khắt khe, quét nhà ra rác… để sinh ra mất lòng nhau.

4.“Đức Giêsu trả lời: Các ông chưa đọc…”

Đức Giêsu bênh vực các môn đệ bằng cách giải thích cho họ nhớ lại những trường hợp được miễn giữ luật. Và Đức Giêsu đã rút ra từ Thánh kinh hai trường hợp được miễn giữ luật để minh chứng: 1Sm 21,1-6 và Ml 12,5-6. Ở đây Luca chỉ ghi lại trường hợp thứ nhất về câu chuyện vua Đavít cùng với thuộc hạ vì đói quá, nên đã ăn bánh trưng hiến trong đền thờ, thứ bánh mà chỉ dành riêng cho tư tế mới được ăn.

Nại đến bằng chứng này, Đức Giêsu muốn nêu lên rằng: được miễn giữ luật khi có việc tối cần, mà ở đây là trong lúc quẫn bách không có gì ăn cho đỡ đói ngoài thứ bánh trưng hiến (Lm. Trần Hữu Thành).

5.Đức Giêsu nói: “Con người làm chủ ngày sabát” (Lc 6,5).

Trả lời phỏng vấn trước ngày Đại Hội Giới Trẻ Thế Giới 2005 tại Kohn, nước Đức, Đức Thánh Cha Bênêđictô 16 cho biết Ngài sẽ nói với các bạn trẻ khắp thế giới rằng: được làm người Kitô hữu thật tốt đẹp biết bao, bởi vì đây đó vẫn phổ biến một quan niệm rằng Kitô giáo chỉ gồm những luật lệ cấm đoán mà ta phải tuân giữ. Vị Đại Diện Đức Kitô cho thấy đời sống Kitô hữu có những luật lệ, nhưng đó là đôi cánh để đưa ta lên cao.

6.Hôm nay lời Chúa nói với chúng ta rằng Ngài là chủ của ngày sabát, nghĩa là Ngài có quyền qui định luật lệ cho ngày lễ nghỉ nói riêng và mọi luật lệ tôn giáo. Chính những luật lệ ấy nâng chúng ta lên cao khỏi những khuynh hướng thấp lè tè của bản năng, để đến gần và nên giống Đức Kitô hơn.

7.Đức Giêsu vẫn coi việc giữ luật là việc tốt, là việc đạo đức. Nhưng Ngài muốn rằng, việc giữ luật phải phát xuất từ tình thương; nếu không, việc giữ luật chỉ là việc đạo đức ở bên ngoài, mà bên trong không có thực chất. Giữ luật là thể hiện tình thương, không có tình yêu thương thì không còn phải là luật của Chúa.

Truyện: Giữ luật một cách máy móc

Một người Do thái nọ qua đời. Sau khi đã khám nghiệm, các bác sĩ xác nhận người đó đã thực sự chết theo đúng nghĩa y học và đã cấp giấy chứng thực để chôn cất.

Giữa lúc đang chuẩn bị hạ huyệt người ta bỗng nghe có tiếng kêu trong quan tài. Mở nắp quan tài ra, mọi người rất đỗi ngạc nhiên khi thấy kẻ chết đã sống lại.

Thế nhưng vị giáo trưởng chủ trì tang lễ ra hiệu cho mọi người thinh lặng, rồi nói với kẻ chết sống lại như sau:

– Chúng tôi không biết rõ ông đang sống hay chết. Nhưng căn cứ theo giấy chứng thực của các bác sĩ, ông quả thực là người đã chết. Vậy chúng tôi cứ thi hành theo đúng nhận định của các bác sĩ.

Nói xong ông truyền cho ban tang lễ đóng nắp quan tài lại và tiếp tục nghi thức an táng.

Lm. Giuse Đinh Lập Liễm

 

SUY NIỆM 3: CON NGƯỜI LÀM CHỦ CẢ NGÀY SA-BAT

“Tại sao các ông làm điều không được phép làm trong ngày Sa-bat?”

Câu chất vấn này nại đến luật lệ, qui ước phép tắc (propriety). Như người ta vẫn thường nói ‘cái này không được phép’ hay ‘cái kia được phép’, hoặc ‘làm thế này có được phép không?’, v.v… Nó hàm nghĩa tôn trọng cơ chế, trật tự có sẵn. Câu hỏi “tại sao làm điều không được phép?” thường là câu hỏi của cảnh sát, công an, của quyền lực cai trị. Ở một mức độ nào đó, nó cần thiết để bảo vệ cơ chế và trật tự. Nhưng luôn có nguy cơ người ta đặt luật lệ lên trên hết, hoặc chỉ biết có luật lệ và không quan tâm gì khác, ngay cả không quan tâm đến con người và phẩm giá cũng như các quyền căn bản của con người.

Tình trạng nệ luật của giới biệt phái và kinh sư thời Chúa Giêsu là một ví dụ. Nhân vật thanh tra Javert trong tiểu thuyết ‘Những người khốn khổ’ của Victor Hugo là một ví dụ khác. Luôn luôn có những nạn nhân khốn khổ của não trạng nệ luật đến mức phi nhân này, như Chúa Giêsu và đám đông dân chúng trong Phúc Âm, hay như nhân vật Jean Valjean trong truyện nói trên…

Vì thế, Chúa Giêsu dứt khoát chống lại thói nệ luật. Người tuyên bố “Con Người làm chủ cả ngày sa-bat”. ‘Con Người’ ở đây là chính Chúa Giêsu, với tất cả thẩm quyền của Người. Nhưng ‘Con Người’ ở đây cũng là mọi con người, với phẩm giá của con người luôn đáng được thượng tôn trên luật lệ và phép tắc. Chính Chúa Giêsu xác nhận: Ngày sa-bat được lập ra cho con người, chứ không phải con người cho ngày sa-bat!

Con đường của Chúa Giêsu và của các môn đệ Người là con đường tương quan liên vị/liên chủ thể trong yêu thương, chứ không phải con đường nệ luật. Và sự thánh thiện tuỳ vào phẩm chất tương quan yêu thương này (với Thiên Chúa và với con người) theo khuôn mẫu của chính Chúa Giêsu, chứ không phải dựa vào luật lệ. Như thánh Phaolô diễn tả rất hàm súc với các tín hữu Cô lô sê:

“Thiên Chúa đã giao hoà anh em trong xác thịt của Ðức Kitô, nhờ cái chết của Người, làm cho anh em nên thánh thiện, tinh tuyền, không có gì đáng trách trước mặt Người, miễn là anh em được xây dựng, kiên trì trong đức tin, bền vững và không lay chuyển khỏi lòng trông cậy vào Tin Mừng”.

Ngày nay, cũng như bất cứ thời nào, chúng ta dễ bị cuốn bởi não trạng nệ luật đến mức phi nhân, do bởi thiếu tôn trọng nhân phẩm và nhân quyền của những người yếu thế, hoặc do bởi tinh thần thực dụng thể hiện nơi xu hướng muốn dẫn dụ và dùng người ta như một công cụ để được việc của mình… Ta cần nhớ rằng xem thường con người là xem thường hình ảnh Thiên Chúa, do đó cũng là xem thường Thiên Chúa – điều này hoàn toàn xa lạ với con đường của Chúa Giêsu Kitô, Đấng đi tìm cho được từng con chiên lạc, và không chấp nhận việc nhân danh xã hội để vùi dập một cá nhân, bất cứ cá nhân nào!

Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS

 

SUY NIỆM 4:

Tin mừng hôm nay tường thuật về cuộc tranh luận giữa Chúa Giêsu và những người Pharisêu. Lý do xảy ra cuộc tranh luận là vì các môn đệ Chúa Giêsu bứt bông lúa ăn cho đỡ đói vào ngày Sabát. Nguyên nhân chính của cuộc tranh luận này là vì bất đồng quan điểm.

– Với những người Pharisêu giữ ngày Sabát là điều hết sức quan trọng. Ai vi phạm ngày này có thể bị xử tử (Xh 31, 14), bị ném đá (Ds 15, 32-36). Vì thế hành động bứt bông lúa để ăn đối với người Pharisêu là một hành động không thể chấp nhận được, mặc dù theo sách Đệ Nhị Luật thì hành động này là được phép: “Khi vào đồng lúa của người đồng loại, anh em có thể lấy tay bứt bông lúa” (Đnl 23, 26). Tuy nhiên vì đố kỵ, ghen ghét Chúa Giêsu nên họ cho rằng việc bứt lúa và vò trong tay cũng giống với hành vi gặt và xay lúa là một trong ba mươi chín việc không được phép làm trong ngày Sabát.

– Còn theo quan điểm của Chúa Giêsu thì Thiên Chúa lập nên ngày Sabát để loài người có thời gian nghỉ ngơi hầu nhớ đến công trình tạo dựng và giải phóng của TC (Đnl 5, 14-15). Ngày Sabát đúng là ngày của Chúa, dành cho Chúa, nhưng nó cũng là ngày phục vụ nhu cầu lợi ích cho con người và vì con người “Ngày Sabát được đặt ra vì con người”. Do đó, việc các môn đệ Chúa bứt lúa ăn cho đỡ đói trong ngày Sabát là một nhu cầu chính đáng vì nó phục vụ cho nhu cầu lợi ích chính đáng cho con người. Chính vua Đa-vít và đoàn tùy tùng cũng đã vào đền thờ và đã lấy bánh dâng tiến để ăn khi bụng đói! Nhưng vì ghen ghét và hận thù đã làm cho những người Pharisêu trở nên mù quáng mà quên đi mục đích chính của việc giữ luật.

Để giúp cho những người Pharisêu có cái nhìn đúng đắn về mục đích của luật, Giêsu đã không ngần ngại đối đầu với họ cho đến cùng, dù có phải trả giá bằng cái chết trên Thập giá, tất cả là để minh chứng rằng: chỉ có một lề luật duy nhất để tuân giữ, đó là luật yêu thương, và chỉ có một giá trị cao cả nhất để sống và chết cho, đó là tình yêu. Sống “yêu thương là chu toàn lề luật”. (Rm 13,10).

Xin Chúa loại trừ nơi chúng ta những đố kỵ, ghen ghét tầm thường để chúng ta có được cái nhìn trong sáng đúng đắn. Và xin Chúa giúp chúng ta luôn biết sống nhân ái và bao dung với hết mọi người như Chúa đã yêu thương chúng ta. Amen.

Lm Seoka

SUY NIỆM 5: Ý NGHĨA ĐÍCH THỰC CỦA LỀ LUẬT

Một trong những sợi chỉ chạy xuyên suốt các sách Tin Mừng là cuộc đối đầu giữa Chúa Giêsu và các nhà lãnh đạo tôn giáo, tức là những người đứng ra bảo đảm cho việc thi hành Lề Luật. Thật ra, như Chúa Giêsu đã từng khẳng định Ngài đến không phải để hủy bỏ Lề Luật mà để hoàn thành nó.

Với Chúa Giêsu, sống tốt lành, thánh thiện không hệ tại ở chỗ thi hành Lề Luật mà chính là sống theo tinh thần Lề Luật. Một người có thể giữ hết mọi Lề Luật nhưng có thể chưa phải là một người thánh thiện. Lề Luật tự nó là tiêu cực, Lề Luật thường đưa ra những điều cấm đoán. Chúa Giêsu thì trái lại, luôn tích cực. Ngài công bố Lề Luật mới xây dựng trên tình yêu. Con người phải nên thánh thiện như Cha trên trời. Thiên Chúa thánh thiện không phải do tuân giữ Lề Luật. Thiên Chúa thánh thiện bởi vì Ngài là tình yêu và vì Thiên Chúa là tình yêu cho nên ai sống trong tình yêu thì thuộc về Thiên Chúa và nên thánh thiện. Trong bài diễn văn chung luận về ngày sau hết, Chúa Giêsu sẽ không dùng Lề Luật để phán xét con người mà chỉ hỏi con người có yêu thương tha nhân không mà thôi.

Trong bài Tin Mừng hôm nay sự kiện các môn đệ đi qua cánh đồng lúa và bứt lúa ăn trong ngày sabát làm nổi bật sứ điệp của Chúa Giêsu. Cuộc chạm trán ngắn ngủi giữa Chúa Giêsu và các biệt phái cho thấy ý nghĩa đích thực của Lề Luật. Bánh thánh là biểu hiện sự hiện diện của Thiên Chúa giữa cộng đồng. Bánh Thánh của người Do Thái cũng mầu nhiệm như bánh thánh của Chúa Kitô, nó biểu hiện phép Thánh Thể. Không người Do Thái nào dám sờ đến bánh thánh cũng như không một người công giáo nào dám mở nhà chầu lấy bánh thánh để ăn trưa. Thật là trái tai khi nghe Chúa Giêsu biện hộ cho hành vi của vua Ðavít. Tuy nhiên, qua lời biện hộ này chúng ta hiểu được quan niệm của Chúa Giêsu về Lề Luật. Lề Luật là chỉ để hướng dẫn và hỗ trợ cho con cái của Thiên Chúa, không nên biến nó thành một gánh nặng, nó phải đáp lại nhu cầu của con người. Chính vì thế mà Chúa Giêsu tuyên bố: “Lề Luật được lập ra cho con người chứ không phải con người cho Lề Luật, ngày sabát được lập ra cho con người chứ không phải con người cho ngày sabát”. Con cái của Thiên Chúa là thánh thiện chứ không phải Lề Luật.

Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta nhìn lại cách sống đạo của chúng ta, có khi chúng ta giữ đạo một cách chi ly nhưng chưa thực sự sống đạo, chúng ta tuân giữ mọi Lề Luật nhưng chưa sống tinh thần của Lề Luật. Cốt lõi của Lề Luật chính là tình yêu. Tất cả mọi Lề Luật đều thu tóm về giới răn yêu thương, sống yêu thương là chu toàn Lề Luật. Lời của thánh Phaolô trong thư thứ nhất gửi giáo đoàn Côrintô đoạn 13 cần được chúng ta đem ra suy niệm và thực hành:

“Giả như tôi có nói được các thứ tiếng của loài người và của các thiên thần đi nữa, mà không có đức mến, thì tôi cũng chẳng khác nào thanh la phèng phèng, chũm chọe xoang xoảng. Giả như tôi được ơn nói tiên tri và được biết hết mọi chuyện bí nhiệm, mọi lẽ cao siêu hay có được tất cả những đức tin đến chuyển núi dời non, mà không có đức mến, thì tôi cũng chẳng là gì. Giá như tôi có đem hết gia tài cơ nghiệp mà bố thí, hay nộp cả thân xác tôi để chịu thiêu đốt, mà không có đức mến, thì cũng chẳng ích gì cho tôi”.

Trích trong ‘Mỗi Ngày Một Tin Vui