Khóa tập huấn do nhóm bác sĩ và chuyên viên của Tiểu ban Bảo vệ Trẻ em thuộc Hội đồng Giám mục Công giáo Việt Nam đảm trách, kết hợp với phần trình bày của Đức cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám mục Giáo phận Phan Thiết, về chủ đề “Thần học Thân xác – Hoán cải cái nhìn về hồng ân thân xác.”

Trong ngày thứ nhất, sau phần mở đầu, giới thiệu các vị chuyên gia đồng hành và tham dự viên, chương trình bắt đầu với những chia sẻ rất thiết thực của các bác sĩ, chuyên viên.

Một nhu cầu mục vụ cấp thiết của thời đại

Trong bối cảnh xã hội hôm nay, trẻ em và thiếu niên lớn lên giữa một biển thông tin khổng lồ từ internet và mạng xã hội, chỉ với vài thao tác đơn giản, các em có thể tiếp cận những nội dung về thân xác, tình yêu và tính dục, nhưng lại thiếu người hướng dẫn để hiểu đúng về giá trị và ý nghĩa của những thực tại ấy.

Tại Việt Nam, nhiều gia đình vẫn còn ngại ngùng khi đề cập đến vấn đề giới tính. Trong khi đó, các số liệu xã hội cho thấy những thực trạng đáng lo ngại như:

• tỷ lệ phá thai ở mức rất cao;
• phụ nữ mang thai ở tuổi vị thành niên;
• sống thử trước hôn nhân đang phổ biến;
• nạn xâm hại và lạm dụng tình dục trẻ em;
• tác động tiêu cực của phim ảnh và nội dung độc hại trên mạng.

Các bác sĩ nhấn mạnh rằng nếu người lớn không chủ động giáo dục trẻ em, thì “bác Google” và “bác YouTube” sẽ trở thành những “người thầy” thay thế nhưng không phải lúc nào cũng dẫn các em đến sự thật và điều thiện.

Giáo dục giới tính: không chỉ là kiến thức sinh học

Khóa tập huấn khẳng định rằng giáo dục giới tính không chỉ là cung cấp thông tin về cơ thể hay các thay đổi tuổi dậy thì. Đây là một tiến trình giáo dục toàn diện, giúp trẻ:

• hiểu và trân trọng thân xác mình;
• nhận biết giá trị của tình yêu và các mối tương quan;
• biết bảo vệ bản thân trước nguy cơ xâm hại;
• học cách sống khiết tịnh và trưởng thành;
• khám phá phẩm giá của mình trước mặt Thiên Chúa.

Các chuyên viên trình bày rằng tính dục là một năng lượng sống căn bản, ảnh hưởng đến cảm xúc, suy nghĩ, hành vi, tương quan và đời sống tâm linh của con người. Khi được hướng dẫn đúng, tính dục trở thành sức mạnh giúp con người yêu thương cách trưởng thành và có trách nhiệm.

Thần học Thân xác: khám phá thân xác như hồng ân

Trong phần trình bày của mình, Đức cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng dựa trên giáo huấn của Đức Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II về Thần học Thân xác, gồm 129 bài giáo lý được trình bày trong những buổi triều yết từ năm 1979 đến 1984.

Đức cha nhấn mạnh một chân lý nền tảng:

Thân xác con người không chỉ là sinh học, nhưng là một hồng ân và là ngôn ngữ diễn tả tình yêu của Thiên Chúa.

Theo cách nhìn này:

• thân xác được Thiên Chúa tạo dựng là tốt đẹp;
• tội lỗi làm méo mó cái nhìn của con người về thân xác;
• Đức Kitô đến để chữa lành trái tim và cứu chuộc thân xác;
• con người được mời gọi sống tình yêu như sự trao ban chứ không phải chiếm hữu.

Thay vì xem thân xác như một đối tượng để sử dụng, người trẻ cần được giúp khám phá rằng thân xác là một quà tặng thánh thiêng cần được tôn trọng, chăm sóc và sử dụng theo sự thật của tình yêu.

Chú trọng đặc biệt đến trẻ em di dân

Một trong những điểm nhấn mục vụ rất thực tế của khóa tập huấn là hoàn cảnh của các trẻ em di dân. Do cha mẹ phải rời quê hương để đến các thành phố lớn mưu sinh, nhiều em không được học giáo lý thường xuyên, thiếu sự đồng hành của gia đình và cộng đoàn, và dễ trở thành những “con chim lạc đàn” trong đời sống đức tin cũng như trong quá trình trưởng thành nhân bản. Các thuyết trình viên mời gọi các giáo xứ xem đây là một “cánh đồng truyền giáo” mới, cần được đặc biệt quan tâm và nâng đỡ.

Hướng tới một chương trình giáo dục giới tính Công giáo bài bản

Khóa tập huấn cũng giới thiệu những tài liệu có thể sử dụng để xây dựng chương trình giáo dục giới tính Công giáo trong các lớp giáo lý của giáo phận.

a) Các tài liệu đã được dịch sang tiếng Việt: 

Đối với thiếu nhi (3–11 tuổi)

Sử dụng bộ tài liệu “Hành trình yêu thương - Giáo dục Giới tính và Các Mối Quan Hệ- Hướng dẫn dành cho cha mẹ và người chăm sóc” (A Journey in Love - Relationships and Sex Education -  A Guide for Parents and Carers) của Trường Tiểu học Công giáo St Monica's Catholic Primary School, Liverpool. 

Đối với thiếu niên (12–16 tuổi)

Sử dụng tài liệu “Thần học về Thân xác cho lứa tuổi vị thành niên – khám phá kế hoạch của Thiên Chúa về tình yêu và sự sống” (Theology of the Body for Teens) của Jason Evert, được biên soạn dựa trên giáo huấn của Thánh Gioan Phaolô II.

Giáo dục giới tính & Nuôi dạy con cái thành công

Tài liệu của Ann và John Murphy. Tác phẩm trình bày chu đáo về những gì cần thiết cho các bậc cha mẹ trong các cuộc thảo luận của họ với con cái mình về chủ đề này.

b) Các tài liệu đã được biên soạn bằng tiếng Việt: 

- Tuyển tập Sống vui 01: Phòng tránh Quấy rối – Xâm hại – Lạm dụng

- Tuyển tập Sống vui 02: Bạo lực học đường

- Tuyển tập Sống vui 03: Giáo dục giới tính – Thiếu niên công giáo

- Sổ tay Cảm xúc của tác giả Lê Mỹ Trang

Mục tiêu cuối cùng của những tài liệu này là giúp thiếu nhi và thiếu niên:

• nhận biết phẩm giá vô hạn của mình;
• hiểu rằng thân xác là quà tặng của Thiên Chúa;
• biết sống tình yêu chân thật;
• và trưởng thành trong đức tin và nhân cách.

Cầu nguyện và chia sẻ trong tinh thần hiệp hành

Khóa tập huấn không chỉ bao gồm các bài thuyết trình chuyên môn mà còn có những giờ Kinh Chiều, Chầu Thánh Thể, lần chuỗi Mân Côi và thảo luận nhóm. Trong bầu khí cầu nguyện và lắng nghe, các tham dự viên cùng nhau suy nghĩ về câu hỏi thực tế:

Làm thế nào để giúp thiếu nhi và thiếu niên chuyển từ cái nhìn “thân xác là đối tượng để sử dụng” sang cái nhìn “thân xác là hồng ân cần được tôn trọng và trao ban”?

Các tham dự viên được nhìn lại thực tế khi gia đình và xứ đạo đã lắng nghe giới trẻ bằng trái tim và sự thấu cảm? Giáo xứ có dành thời gian và chương trình riêng cho việc giáo dục giới tính thiếu nhi và thiếu niên? Mời gọi cha mẹ, giáo lý viên có sự đồng hành sâu sát hơn với các em. Và ngay cả những người đồng hành cũng cần thay đổi cái nhìn và phương pháp.

Từ lý thuyết đến thực tế: một nghệ thuật ứng xử

Khóa tập huấn gửi đến các bậc cha mẹ và giáo lý viên một thông điệp rất rõ ràng: giáo dục giới tính không thể bị bỏ quên. Cha mẹ là những người giáo dục đầu tiên của con cái. Giáo lý viên là những người đồng hành quan trọng trong hành trình đức tin. Khi gia đình và Giáo Hội cùng cộng tác, trẻ em sẽ được trang bị không chỉ kiến thức, nhưng còn cả một cái nhìn đúng đắn về thân xác, tình yêu và ơn gọi của mình. 

Ban Thư ký Khoá Tập Huấn