GIÁO XỨ TÁNH LINH
Địa chỉ: 474 Trần Hưng Đạo, thị trấn Lạc Tánh, huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận
Thành lập: 1965
Bổn mạng: Thánh Gioan Baotixita, kính ngày 24/6
Giáo dân: 2.632
Lm. Quản xứ: Giuse Phạm Thọ
Từ xa xưa, vùng đất Tánh Linh là nơi định cư của những dân tộc thiểu số như: Rai, K’ho, Châu Ro, Mạ, Chăm… Tên gọi “Tánh Linh” - mang âm hưởng của tiếng Chăm: Play T’nao linh - nghĩa là bàu nước thiêng. Xuất phát bởi địa hình núi đồi trùng điệp bao quanh thung lũng với ao đầm, ruộng lúa phì nhiêu, Giáo xứ Tánh Linh nằm ở phía Tây Bắc thành phố Phan Thiết, theo đường bộ, cách Tòa Giám mục Phan Thiết khoảng 100 km.
Người Công giáo đầu tiên đến Tánh Linh năm 1927 là ông Phêrô Nguyễn Văn Hiên (thường được gọi là ông Quản Hiên, sinh năm 1889, Giáo xứ An Bằng, Tổng Giáo phận Huế). Ông là Quan Thất phẩm, được đưa đến Tánh Linh để trông coi và thu thuế khai thác rừng cho triều đình.
Trong một lần thị sát vùng Tánh Linh (khoảng năm 1956 hay 1957), Tổng thống Ngô Đình Diệm giao cho ông Quản Hiên tìm đất để làm nhà thờ. Với sự giúp đỡ của Cha Gioan Baotixita Trần Ngọc Thuỷ (Quản xứ Vinh tân), ngôi nhà thờ gỗ được dựng lên trên đất gia đình ông.
Khi các dinh điền được thành lập, các giáo xứ lần lượt ra đời. Cha Giuse Maria Phạm Trọng Kim (Quản xứ Duy Cần) và tiếp theo Cha GB. Trần Xuân Long, Quản nhiệm Tánh Linh từ năm 1957 đến năm 1964.
Sau năm 1963, các dinh điền bị mất an ninh, giáo dân từ Mê-pu, Huy Khiêm, Quang Hà… dần dần tụ tập về Tánh Linh. Cha Antôn Mai Khắc Cảnh (1965) bỏ Mê-pu về Tánh Linh và tạm coi sóc 6 tháng.
Sau đó, Cha Phanxicô Xaviê Hoàng Kim Điền bỏ dinh điền Huy Khiêm về nhận Tánh Linh (1965-1973). Số giáo dân tăng lên khoảng 500 người. Ngài lập giáo họ và xây nhà thờ Huy Khiêm năm 1966 (sau 1975 biến thành kho hợp tác xã ở Lạc Hưng). Ngài cho xây trường học, mời các sơ Dòng Đaminh và một số giáo dân dạy học cho các em. Nhưng không được bao lâu, giao tranh lại nổ ra. Ngày ký Hiệp định Paris (27/01/1973), nhà trường bị sập đổ, ngài bị thương, sinh hoạt mục vụ bị gián đoạn.
Cuối năm 1973, Cha Giuse Nguyễn Quốc Hải (1973-1975) quản xứ. Ngài cố gắng ổn định giáo xứ, lập đoàn Hùng Tâm Dũng Chí, có dự định xây lại nhà thờ, nhà xứ.
Sau biến cố 1975, Cha Vinh Sơn Nguyễn Đạo Quán (1975-1983) từ Duy Cần xuống Tánh Linh quản xứ. Thời gian này xứ đạo gặp rất nhiều khó khăn. Trong hoàn cảnh đó, ngài phải bỏ xứ ra đi vào năm 1983. Nhà thờ bị đóng cửa từ năm 1983 đến năm 1987. Thời điểm này, toàn huyện Tánh Linh chỉ còn duy nhất nhà thờ Gia An. Khi được mở cửa nhà thờ, Cha Phanxicô Xaviê Đinh Tân Thời (1987-1990) tạm coi sóc.
Cha Giuse Nguyễn Văn Lừng (1990 -1992) nhận xứ trong tình trạng cở sở vật chất tồi tàn, xuống cấp. Do vắng chủ chăn, người giáo dân đã mắt dần thói quen đạo đức, niềm tin giảm sút. Ngài cố gắng vực dậy xứ đạo bằng mọi cách, phân chia lại các giáo họ, mời người thiện chí cộng tác, sinh hoạt dần dần ổn định.
Đức cha Nicôla bổ nhiệm Cha Phaolô Nguyễn Văn Ngụ, Quản xứ Tánh Linh (1992-1998). Số giáo dân còn lại khoảng 1000 người. Với chủ trương vừa xây dựng nhà thờ, vừa xây dựng con người, cả chủ chăn lẫn giáo dân đã bạt núi đồi, xây dựng nhà thờ mới. Nhà thờ và nhà xứ mới được xây dựng trong 04 năm và khánh thành ngày 12/12/1996. Tinh thần xứ đạo được củng cố, nhiều giáo dân lơ là nay trở lại dần.
Cha Phêrô Đinh Đình Chiến từ Mũi Né về quản xứ Tánh Linh (1998-2003).
Cha Phaolô Hoàng Kim Tốt quản xứ Tánh Linh (2003-2005).
Đức cha Nicôla bổ nhiệm Cha FX. Nguyễn Quang Minh về làm Quản xứ Tánh Linh (2005-2018). Ngài cho xây nhà giáo lý (2008), xây dựng nhà thờ Gia Huynh (2011) và tách Giáo xứ Gia Huynh khỏi Tánh Linh.
Đức cha Tôma Nguyễn Văn Trâm bổ nhiệm cha Antôn Nguyễn Kiến Tú về làm Quản xứ năm 2018.
Hiện nay, phạm vi Giáo xứ bao gồm Thị trấn Lạc Tánh, xã Đức Thuận và Đức Bình. Có một thôn người Chăm, bốn cụm dân tộc thiểu số sống rải rác chung quanh.
Cánh đồng truyền giáo vẫn mênh mông phía trước, rất cần những tấm lòng và đôi tay của những thợ gặt lành nghề.
Nguồn: Kỷ Yếu Giáo Phận Phan Thiết.
