GIÁO XỨ TÂN LẬP
Địa chỉ: Khu phố 5, phường Tân Thiện, thị xã Lagi, tỉnh Bình Thuận
Thành lập: 1960
Bổn mạng: Thánh Antôn, kính ngày 13/6
Giáo dân: 2.370
Lm. Quản xứ: Giacôbê Nguyễn Minh Luận
Cuối năm 1957, một số gia đình Công giáo gốc Đầm Hà, Trà Cổ (Hải Phòng) di cư đến lập trại định cư Xuyên Mộc dưới sự bảo trợ của Cha Gioan Baotixita Trần Ngọc Thủy, Quản xứ Vinh Tân. Tân Lập thuộc Giáo xứ Vinh Tân rồi được cất nhắc lên hàng Giáo xứ vào ngày 05/01/1960. Đức Giám mục Giáo phận Nha Trang Marcel Piquet (Lợi) bổ nhiệm Cha Giuse Trần Chính Cư làm Quản xứ. Từ đó, có thêm những người gốc Hải Dương, Yên Đại; kế tiếp là người Lập Thạch, Kẻ Gai, Làng Anh và người gốc Thanh Hóa…v.v, tạo nên một cộng đoàn giáo dân đa dạng như ngày nay.
Kể từ khi thành lập Giáo xứ, ơn Chúa vẫn luôn tràn đầy trên mảnh đất Tân Lập thân yêu từ các vị chủ chăn trực tiếp tại Giáo xứ là: Cha Giuse Trần Chính Cư, Cha Giuse Bùi Ngọc Báu, Cha Phêrô Phạm Tiến Hành, Cha Phêrô Hoàng Văn Thinh, Cha Giacôbê Nguyễn Minh Luận. Tất cả các vị chủ chăn đã tận tình hướng dẫn, chăm sóc và đồng hành với giáo dân qua những thăng trầm.
Thuở ban đầu, với truyền thống đạo đức của người di cư, việc đọc kinh sáng tối vẫn thường xuyên ở các gia đình, khó khăn là việc dự lễ ngày Chúa nhật. Khoảng 3g sáng, họ đã thức dậy, từng đoàn người lũ lượt cùng nhau đi bộ xuống Vinh Tân để tham dự Thánh lễ. Trong hoàn cảnh khó khăn áy, một ngôi nhà thờ 6 gian, mặt trước và phân nửa tường chung quanh xây bằng táplô hoàn thành trước Mùa Vọng năm 1959.
Ngày 05/01/1960, Đức Giám mục Marcel Piquet (Lợi) chính thức thành lập Giáo xứ Tân Lập và bổ nhiệm Cha Giuse Trần Chính Cư làm Quản xứ. Giáo xứ bao gồm 2 họ lẻ Công Chánh và Tân Tạo. Khi về nhận xứ, Cha Giuse Trần Chính Cư ở tạm nơi nhà ván của ông Tới, cùng lúc vận động giáo dân làm nhà xứ. Căn nhà trét đất, lợp tranh dựng lên gần nhà thờ sau 10 ngày thi công. Đây là nơi cư trú của vị Chủ chăn tiên khởi khó nghèo. Đến năm 1965, ngài cùng cộng đoàn xây dựng căn nhà xứ ba gian lợp ngói xi măng. Ngôi nhà này đã được tháo dỡ vào năm 2007, sau 42 năm tồn tại.Năm 1962, ngài nới nhà thờ thêm hai gian về phía trước và đặt tượng Thánh Antôn. Cũng trong thời gian này, ngài vận động giáo dân mở móng, bắt đầu xây dựng nhà thờ họ Tân Tạo.
Cuối thập niên 60, cha xứ mở Trường Trung học Hy Vọng, Tân Lập trở thành điểm dân sinh được nhiều gia đình lựa chọn. Nhà thờ đã nhỏ bé so với tầm vóc của Giáo xứ. Năm 1972, Giáo xứ bắt đầu mở móng và đúc trụ chung quanh nhà thờ cũ.
Ngày 14/7/1973, Cha Giuse Bùi Ngọc Báu được bổ nhiệm làm Quản xứ thay Cha Giuse Trần Chính Cư. Khi đã ổn định tổ chức, ngày lễ Thánh Antôn 13 tháng 6 năm 1974, cha cho khởi công tiếp tục xây dựng Thánh đường.
Ngày 02/12/1974, Đức Giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận chủ tế lễ Cung hiến Thánh đường và bế mạc Năm thánh. Sau 1975, quý Cha Quản xứ tiếp tục cho thực hiện những hạng mục còn dang dở như: Đóng trần, làm bàn thờ cạnh Đức Mẹ và Thánh Giuse, xây đài Đức Mẹ, đài Thánh Antôn, xây dựng nhà giáo lý, làm tháp chuông bằng gỗ.
Đến đầu năm 1992, Cha Quản xứ Giuse Bùi Ngọc Báu làm lại nhà xứ và được khánh thành trong dịp lễ mừng Ngân khánh Linh mục của ngài, do Đức Giám mục Nicôla chủ sự.
Từ cuối năm 1961, Giáo xứ đã mua 2 mẫu đất khác để làm nghĩa trang. Năm 1998, gia đình ông Tân và gia đình ông Khấn đã hiến phần đất liền ranh để mở rộng Đất thánh. Các con đường làng cũng được Cha Giuse Bùi Ngọc Báu quan tâm sửa sang lại cho thuận tiện giao thông trong xứ.
Ngày 26/10/1999, Cha Phêrô Phạm Tiến Hành về nhận xứ Tân Lập. Ngài tiếp tục các công việc như chỉnh trang cung thánh, đóng trần nhà thờ, xây tháp chuông mới và xây thêm nhà giáo lý.
Ngày 26/6/2012, Cha Phêrô Hoàng Văn Thinh về làm Cha Quản xứ đã khởi công xây lại nhà thuốc y tế khang trang để phục vụ bà con bệnh nhân trong khu vực được tốt hơn. Cha cũng chỉnh trang các tượng đài, sửa sang lại nhà xứ và những công trình phụ.
Ngày 11/10/2019, Cha Giacôbê Nguyễn Minh Luận được bổ nhiệm về làm Quản xứ. Cha đã sửa sang lại công viên Đức Mẹ và Thánh Antôn. Nhân dịp chuẩn bị mừng 60 năm thành lập Giáo xứ, cha làm mới hai bàn thờ Đức Mẹ và Thánh Giuse cùng dàn âm thanh trong nhà thờ.
Nhìn lại quá khứ và hướng tới tương lai, Giáo xứ Tân Lập tiếp tục giữ vững đời sống đức tin và truyền lại cho con cháu với ước mong hạt giống đức tin được lan rộng đến mọi người xung quanh.
Nguồn: Kỷ Yếu Giáo Phận Phan Thiết.
