GIÁO XỨ MA LÂM
Địa chỉ: Khu phố 1, thị trấn Ma Lâm, Hàm Thuận Bắc, Bình Thuận
Thành lập: 1954
Bổn mạng: Đức Mẹ Mân Côi, kính ngày 07/10
Giáo dân: 1.489
Lm. Quản xứ: Phêrô Nguyễn Văn Bình
Giáo xứ Ma Lâm nằm cách trung tâm Thành phố Phan Thiết 16 km về phía Tây Bắc theo Quốc lộ 28 (Phan Thiết – Di Linh). Qua khỏi chợ Ma Lâm khoảng 300m, phía bên trái, cách mặt đường 20m là Nhà thờ Giáo xứ Ma Lâm thuộc khu phố 1, thị trấn Ma Lâm, huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận.
Trước năm 1945, Ma Lâm là một họ nhánh của Giáo xứ Tầm Hưng, khoảng trên dưới 20 người Công giáo, thuộc xã Ma Lâm Chàm, quận Hàm Thuận, tỉnh Bình Thuận. Họ là những di dân từ miền Bắc theo dạng (phu mộ đồn điền hoặc hỏa xa) từ những năm 1920 - 1945 thời Pháp thuộc. Mọi sinh hoạt tôn giáo đều thuộc Giáo xứ Tầm Hưng, cách đó 2km.
Sau hiệp định Genève, vào tháng 12/1954, một đại đội lính (hầu hết là những người Công giáo gốc từ Giáo xứ Phương Quan, An Lạc, một ít là người xứ Bùi Hoà, Giáo phận Hải Phòng) thuộc tiểu đoàn 809 của quân đội Pháp cùng Sư đoàn 5 bộ binh người Nùng tại ga Sông Lũy đã quyết định giải thể rồi theo đường xe lửa xuôi về ga Ma Lâm. Vốn là dân thuần nông, thấy đất đai màu mỡ, nguồn nước thuận tiện nên họ quyết định dừng chân, lập trại.
Như thế, Giáo xứ Ma Lâm bước đầu hình thành với khoảng 50 gia đình binh sĩ nói trên, thêm một số bà con thân thuộc (đã di cư từ tháng 7/1954 vào Sài Gòn), cùng với nhóm Công giáo bản địa. Cây trái đức tin từ miền Bắc xa xôi đã đâm rễ trên mảnh đất này.
Ngày 22/12/1954 Cha Giuse Hoàng Công Độ, thuộc Dòng Đa Minh được sai đến Ma Lâm. Thánh lễ đêm Noel 24/12/1954 do Cha Giuse Hoàng Công Độ chủ tế được ghi nhận là Thánh lễ chính thức đầu tiên được tổ chức tại xứ Ma Lâm (tại nhà ông Phủ Quang), có hang đá, phát quà Noel do Đại úy Long tổ chức.
Ngày 03/12/1955 Đức cha Giuse Trương Cao Đại lại cử Cha Isiđôrô Bùi Thái Học về thay thế với mục đích di cư dân đi tỉnh Sóc Trăng (Ba Xuyên) nơi Đức cha đã điều đình xin đất và ruộng của chủ điền người Pháp, để tập trung toàn thể con chiên Địa phận Hải Phòng vào một địa điểm, nhưng đã bất thành vì quá xa. Riêng ở Ma Lâm vì anh em binh sĩ không thể đi được, thành ra cha con nhất định ở lại đất Ma Lâm. Nhân việc được địa chủ Trần Đình Hà (gốc Phan Thiết) hiến đất cho Giáo xứ, ngài quyết định quy hoạch khu vực Nhà thờ. Và như thế, sau 2 lần thay đổi địa điểm Nhà thờ tạm, Nhà thờ Ma Lâm được khởi công xây dựng, khánh thành năm 1960 và vẫn được sử dụng cho đến tháng 10/1993.
Tuy nhiên, trong suốt giai đoạn 1954 – 1975, Giáo xứ Ma Lâm hầu như bị cô lập vì chiến tranh, giao thông khó khăn nên ít có cơ hội phát triển, một số người đã bỏ đi nơi khác. Giáo xứ đã có lúc tính đến phương án di dời về Cam Ranh. Số giáo dân chỉ khoảng 700 người, theo kỷ yếu Giáo phận Nha Trang năm 1972.
Tháng 5/1975, Đức cha Nicôla Huỳnh Văn Nghi bổ nhiệm Cha Phêrô Nguyễn Thiên Cung về làm Quản xứ Ma Lâm.
Đầu năm 1976, Cha Phêrô đã quyết định cho giãn dân, khuyến khích vào Nổng Cà khai hoang và định cư. Từ đây Giáo họ Cà Tang thuộc Giáo xứ Ma Lâm ra đời.
Sinh hoạt tôn giáo từng bước khởi sắc, các hội đoàn được nâng tầm, vươn lên cùng Giáo phận. Vào ngày 8 tháng 11 năm 1993, sau gần 2 năm khởi công, Nhà thờ mới của Giáo xứ Ma Lâm đã được Cung hiến và còn được sử dụng cho tới ngày nay.
Trong hơn 60 năm tồn tại, Giáo xứ Ma Lâm đã trải qua 7 đời mục tử: Cha Giuse Hoàng Công Độ, OP (12/1954 - 12/1955), Cha Isiđôrô Bùi Thái Học (12/1955 - 4/1975), Cha Phêrô Nguyễn Thiên Cung (5/1975 - 10/1994), Cha Gioan Nguyễn Văn Hảo (10/1994 - 01/2005), Cha Phaolô Hoàng Kim Tốt (29/01/2005 - 09/11/2013), Cha FX. Đặng Hùng Tân (11/11/2013 - 20/8/2020) và Cha Phêrô Nguyễn Văn Bình từ 21/8/2020 đến nay.
Hiện nay, Giáo xứ Ma Lâm đã vững mạnh và đã sẵn sàng cùng với Giáo phận hướng tới tương lai HIỆP THÔNG và LOAN BÁO TIN MỪNG.
Nguồn: Kỷ Yếu Giáo Phận Phan Thiết.
