GIÁO XỨ HÒA THUẬN
Địa chỉ: Thôn Hoà Thuận, thị trấn Chợ Lầu, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận
Thành lập: 1659
Bổn mạng: Đức Mẹ Mân Côi , kính ngày 07/10
Giáo dân: 1.341
Lm. Quản xứ: Phanxicô Xaviê Hồ Tấn Tú
Lm. Phó xứ: Micae Trương Thanh Phong
Giáo xứ Hòa Thuận, trước năm 1975 có tên là Ma-Ó: Tiếng Chăm “Ma” là vùng đất, “Ó hay Ot” là cây Xoài. Hòa Thuận là một trong những Họ đạo miền quê lâu đời nhất vùng địa đầu Giáo phận Phan Thiết. Giáo xứ nằm trong thôn Hòa Thuận nửa lương nửa giáo, thuộc thị trấn Chợ Lầu, huyện Bắc Bình, là địa bàn chung sống hòa bình của 18 sắc tộc phân bố trong 16 xã và một thị trấn: Người Kinh chiếm 66,35%, phần còn lại là các sắc tộc khác.
Hiện nay, chưa tìm thấy một tư liệu nào khẳng định chính xác thời gian người Công giáo có mặt ở vùng này, người K’Ho và Rắc-lây là dân bản địa. Có thể có người Công giáo trà trộn trong số di dân tự do đợt 01 gốc Việt từ Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Huế bởi cuộc chiến tranh Trịnh - Nguyễn. Đến năm 1693, chúa Nguyễn Phúc Chu lập trấn Thuận Thành và năm 1697 lập phủ Bình Thuận với 02 huyện Hòa Đa và Yên Phước.
Giả thuyết rằng, Họ đạo Ma Ó có tên tuổi từ năm thiết lập 02 Giáo phận Đàng Trong và Đàng Ngoài ngày 09/9/1659. Tính đến thời điểm 1975 thì đã trải qua 316 năm, được chia làm 04 thời kỳ: Thời kỳ Địa phận Đàng Trong (1659 -1844), thời kỳ Địa phận Quy Nhơn (1844-1907), Thời kỳ Địa phận Sài Gòn (1907-1957), Thời kỳ Địa phận Nha Trang (1957-1975).
Giáo xứ Hòa Thuận lúc đầu chỉ có 50 giáo dân được chăm sóc bởi các linh mục Thừa sai, tá túc tại Phan Rí Chàm. Sau đó, họ dời cư lên dải đất chạy dài ven sông Lũy, dọc theo Quốc lộ 1A, từ bến Thanh Tu đến ngã ba Sông Mao, định cư thành Gò Đạo, bị các phong trào Văn Thân, Cần Vương (1873-1888) sát hại phải chạy tị nạn vào rừng núi Ba-ghe. Qua cơn khói lửa, họ mới về định cư lâu dài bên bờ Đông sông Ma Ó chảy qua vùng đất Hòa Thuận hiện nay.
Qua 04 thời kỳ, số giáo dân phát triển, chủ yếu là những người dân Bình Định, tậu ruộng. Thời kỳ thuộc Địa phận Quy Nhơn có các cha: Cha An làm nhà thờ năm 1850 bên xóm cũ, Cha Đức, Cha Lộc, Cha Chung. Thời kỳ thuộc Địa phận Sài Gòn có các cha: Cha Lễ, Cha Lý, (cha Lý xây lại nhà thờ năm 1929 tại địa điểm hiện nay là Xóm Mới). Thời kỳ thuộc Địa phận Quy Nhơn có 07 Linh mục làm Quản xứ. Thời kỳ thuộc Địa phận Sài Gòn và Địa phận Nha Trang có tất cả 15 cha Quản xứ.
Đặc biệt, ngoài việc tậu ruộng, xây cất Nhà thờ, Cha Nguyễn Thông Lý (1922-1944) đã cổ võ được 02 ơn gọi, là Linh mục Augustinô Nguyễn Văn Lục và Nữ tu Anna Trần Thị Lời. Kế đến, Cha Augustinô Phạm Văn Nguyện (1957-1967) đại tu lại Nhà thờ, xây trường Tiểu học Hòa Thuận và trường Trung học Đaminh Hải Ninh, nhà xứ, đường cống Êchim, xây dựng chiếc cầu nối liền Xóm Cũ và Xóm Mới.
Các linh mục chăm sóc mục vụ tại Giáo xứ Hòa Thuận từ năm 1975 đến nay:
- 1. Linh mục FX. Hoàng Kim Điền (1975-1992), tuy là thời kỳ khó khăn, nhưng ngài vẫn duy trì được những hoạt động mục vụ cũng như xã hội trong Giáo xứ và đã có 03 ơn gọi.
- 2. Linh mục Phêrô Nguyễn Viết Hiền (1992- 2006), đây là thời kỳ thuận tiện cho cả đạo lẫn đời. Số giáo dân càng ngày càng tăng với sự ra đời của Hội Bà mẹ Công giáo, lập ban mai táng Tôbia, đào tạo Giáo Lý viên, Gia trưởng, Hội Con Đức Mẹ và các lớp giáo lý. Xây nhà cho các Nữ tu (1995), xây dựng lại ngôi Nhà thờ mới vào năm 1998, sửa lại các phòng học giáo lý, xây tường thành cho khuôn viên Nhà thờ (1999), và xây nhà trẻ Hòa Thuận, nhà truyền thống và đại tu lại nhà xứ.
- 3. Linh mục Giuse Nguyễn Văn Chữ (2006 – 2014)
- 4. Linh mục Phêrô Hồ Đức Thắng (7/2014 – 2/2021)
- 5. Linh mục FX. Hồ Tấn Tú (24/02/2021 - )
Ngoài ra, các nữ tu thuộc Hội dòng Mến Thánh Giá Nha Trang đến phục vụ Giáo xứ vào khoảng tháng 8 năm 1975. Hiện nay, cộng đoàn có 08 nữ tu đang phục vụ tại Giáo xứ. Ngày 16/06/2023, Giáo xứ hân hoan khánh thành và làm phép Ngôi nhà Mục vụ mới.
Trải qua hơn 3 thế kỷ với bao thăng trầm thế sự, Giáo xứ Hòa Thuận vẫn trung kiên với đời sống đức tin và lớn lên từng ngày. Hiện tại Giáo xứ đã sinh ra 3 Giáo họ Biệt lập là Phan Sơn, Sông Mao và Đồng Mới. Đây là những giáo điểm truyền giáo của Giáo phận. Ước mong cánh đồng truyền giáo Hòa Thuận mãi đơm bông kết trái trong thánh ý Thiên Chúa.
Nguồn: Kỷ Yếu Giáo Phận Phan Thiết.
