Phát biểu tại Phòng Báo chí của Khách sạn Hotel Mulia, Jakarta vào ngày 24 tháng 7, Đức Hồng y Grech trả lời câu hỏi của các ký giả về việc liệu những thành quả của Thượng Hội đồng về Hiệp hành có được đưa vào hệ thống Giáo luật của Giáo hội trong tương lai hay không.
Mặc dù nhìn nhận rằng tiến trình hiệp hành có thể dẫn đến những điều chỉnh trong Giáo luật, nhưng Đức Hồng y nhấn mạnh rằng mọi cuộc canh tân đích thực của Giáo hội phải khởi nguồn từ Tin mừng và sự biến đổi của trái tim con người.
“Điều cần hoán cải không chỉ là thái độ, mà là chính trái tim,” ngài nói. “Đây không phải là vấn đề của các văn kiện. Chúng ta không cần thêm các văn kiện. Chúng ta đã có một văn kiện nền tảng, đó chính là Tin mừng.”
Phát biểu của Đức Hồng y phản ánh một trong những trọng tâm của Thượng Hội đồng về Hiệp hành, được Đức Thánh Cha Phanxicô khởi xướng vào năm 2021 và hiện đang bước vào giai đoạn triển khai tại các Giáo hội địa phương trên toàn thế giới. Tiến trình này mời gọi các Giáo hội đào sâu sự hiệp thông, tham gia và sứ vụ thông qua việc lắng nghe, phân định và cùng chia sẻ trách nhiệm.
Trả lời những băn khoăn về mối tương quan giữa tính hiệp hành và Giáo luật, Đức Hồng y Grech đã phân biệt rõ ràng giữa canh tân thiêng liêng và cải tổ cơ cấu.
Ngài nhìn nhận rằng các cơ cấu và quy định pháp lý giữ vai trò quan trọng trong đời sống Giáo hội, nhưng nhấn mạnh rằng chúng không thể là điểm khởi đầu của công cuộc đổi mới Giáo hội.
“Tin mừng phải đến trước,” Đức Hồng y khẳng định, đồng thời giải thích rằng chỉ khi tâm hồn con người được biến đổi thì các cơ cấu mới thực sự có thể nâng đỡ và thúc đẩy một lối sống hiệp hành.
Đức Hồng y Grech cũng cho biết Giáo hội hiện nay đã có nhiều cơ cấu đủ khả năng thúc đẩy tinh thần hiệp hành. Đó là các Hội đồng Mục vụ giáo xứ và giáo phận, Hội đồng Linh mục, Ban Tư vấn Giáo phận (College of Consultors), Công nghị Giáo phận, Hội đồng Giám mục, cùng nhiều cơ quan tư vấn khác.
Theo ngài, thay vì thành lập thêm những thiết chế hoàn toàn mới, điều quan trọng là biết khai thác và phát huy hiệu quả các cơ cấu hiện có, bằng cách thổi vào đó tinh thần hiệp thông, tham gia và sứ vụ.
Bên cạnh đó, Đức Hồng y cũng xác nhận rằng tiến trình hiệp hành đã thúc đẩy những suy tư nghiêm túc về khả năng sửa đổi một số quy định của Giáo luật.
Với sự chuẩn thuận của Đức Thánh Cha, hai Ủy ban Giáo luật đã được thành lập trong thời gian diễn ra Thượng Hội đồng để nghiên cứu cách thức phản ánh những thành quả của tiến trình hiệp hành vào hệ thống Giáo luật của Giáo hội.
Một ủy ban phụ trách nghiên cứu đối với Giáo hội Latinh, trong khi ủy ban còn lại tập trung vào những nhu cầu đặc thù của các Giáo hội Công giáo Đông phương.
Theo Đức Hồng y Grech, ủy ban dành cho Giáo hội Latinh đã hoàn tất công việc, còn ủy ban của các Giáo hội Đông phương đang hoàn thiện bản báo cáo cuối cùng.
“Hy vọng rằng khi các văn kiện được hoàn tất, chúng sẽ được trình lên các Bộ chuyên trách của Tòa thánh cũng như Đức Thánh Cha, và rồi chúng ta sẽ chứng kiến những thay đổi cần thiết,” ngài cho biết.
Tuy nhiên, Đức Hồng y một lần nữa nhấn mạnh rằng mọi cải cách về Giáo luật trong tương lai chỉ có ý nghĩa khi phục vụ cho tiến trình canh tân thiêng liêng sâu xa của Giáo hội, chứ không thể thay thế tiến trình ấy.
Trong suốt hành trình hiệp hành của Giáo hội hoàn vũ, Đức Hồng y Grech luôn khẳng định rằng các hội đồng, đại hội hay những quy đinh Giáo luật tự chúng không thể tạo nên một Giáo hội hiệp hành. Những cơ cấu ấy chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được nâng đỡ bởi những tín hữu đã để cho Tin mừng biến đổi tâm hồn và quyết tâm cùng nhau bước đi trong đức tin.
Khi Giáo hội Công giáo tiếp tục triển khai những định hướng của Thượng Hội đồng về Hiệp hành, Đức Hồng y Grech cho rằng sự đổi mới bền vững sẽ không khởi đi từ những điều luật mới, nhưng từ những Kitô hữu đã được Đức Kitô biến đổi tận căn trong tâm hồn. Chỉ khi đó, các luật lệ và cơ cấu mới thực sự trở thành phương thế hữu hiệu để củng cố sứ mạng của Giáo hội trong việc xây dựng hiệp thông, thúc đẩy sự tham gia và loan báo Tin mừng.
Tác giả: Gabriel Abdi Susanto (Radio Veritas Asia)
