Không phải những chuyên gia đứng trên bục giảng, cũng không phải những bài học chỉ nằm trên giấy. Những người nông dân gặp nhau, kể cho nhau nghe câu chuyện ruộng vườn của mình, chia sẻ những điều đã làm được, những thất bại đã trải qua và cả những bài học được rút ra từ chính mảnh đất của mình.
Mỗi vùng đất một khác: Đất khác nhau. Khí hậu khác nhau. Cây trồng và điều kiện sản xuất cũng khác nhau. Nhưng tất cả cùng gặp nhau ở một mục tiêu chung: hướng đến một nền nông nghiệp sinh thái, bền vững – một con đường phù hợp với người nông dân, đặc biệt là những người nông dân nghèo; đồng thời góp phần thiết thực vào việc bảo vệ môi trường và ngôi nhà chung của chúng ta.
Từ cánh đồng của một người nông dân...
Ngày đầu tiên, đoàn cùng nhau đến mô hình ruộng lúa sinh thái của anh Đàng Quốc Trưởng tại xã Phan Sơn.
Tại đây, người nông dân không chỉ “tham quan”, mà cùng nhau
học hỏi từ chính thực tế trên cánh đồng:
- Kỹ thuật làm đất
- Quy trình chăm sóc lúa sinh thái
- Cách giảm dần phân, thuốc hóa học
- Cách tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có
để làm chế phẩm sinh học
- Những thuận lợi, khó khăn và kinh
nghiệm thực tế trong quá trình chuyển đổi.
Điều làm nên giá trị của buổi chia sẻ chính là những câu chuyện rất thật: làm thế nào để bắt đầu, bắt đầu từ đâu và làm sao để kiên trì khi chưa thể thay đổi tất cả trong một mùa vụ.
Từ khu vườn nhỏ đến niềm vui bảo vệ môi trường
Hành trình tiếp tục đến vườn rau sinh thái của chú Lâm Duy Em – Phan Sơn. Chú tận dụng phân chuồng, nguồn nguyên liệu sẵn có và tự làm các chế phẩm sinh học để chăm sóc vườn rau. Đó có thể chỉ là một khu vườn nhỏ. Nhưng với chú, mỗi luống rau xanh, mỗi lần giảm một chút phân thuốc hóa học, mỗi nguồn nguyên liệu được tái sử dụng… đều là một đóng góp nhỏ cho môi trường.
Và điều khiến mọi người cảm động là niềm vui, niềm tự hào rất giản dị của một người nông dân khi biết rằng việc mình đang làm cũng góp phần bảo vệ môi trường.
Ngày thứ hai – Những câu chuyện từ ba vùng đất
Ngày thứ hai, hội thảo được tổ chức tại Đan viện Xitô Châu Thủy, Hàm Tân.
Không khí hội thảo trở nên sôi nổi khi những người nông dân lần lượt chia sẻ những mô hình của mình.
- Nông dân Caritas Long Xuyên chia sẻ về mô hình nuôi ếch, nuôi cá, nuôi gà sinh thái kết hợp trồng rau sinh thái.
- Nông dân Caritas Đà Lạt chia sẻ về cách trồng xen canh, đa dạng cây trồng trong vườn, canh tác cà phê để cỏ, thay vì tìm cách loại bỏ hoàn toàn cỏ dại.
Mỗi mô hình một cách làm,nhưng đằng sau tất cả là một tư duy chung: Không chống lại tự nhiên, nhưng học cách sống và sản xuất cùng với tự nhiên.
Từ những câu chuyện thực tế đến một quy trình chuyển đổi
Qua những chia sẻ của người nông dân, chúng tôi cùng nhau nhận ra rằng chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái không phải là một bước nhảy vọt, mà là một hành trình từng bước.
Hành trình ấy bắt đầu từ việc:
1. Giảm sử dụng đầu vào và sử dụng hiệu quả hơn
Giảm những gì không cần thiết, sử dụng hợp lý những gì đang có.
2. Thay thế dần các đầu vào bằng những giải pháp sinh thái
Từ phân hóa học, thuốc hóa học từng bước chuyển sang phân hữu cơ, chế phẩm sinh
học và các nguồn nguyên liệu tại chỗ.
3. Tái thiết hệ thống nông nghiệp
Không chỉ thay đổi một loại phân hay một loại thuốc, mà từng bước thiết kế lại
hệ thống sản xuất theo hướng đa dạng, tuần hoàn và hài hòa với tự nhiên.
4. Kết nối người sản xuất với người tiêu dùng
Để người tiêu dùng biết sản phẩm đến từ đâu, được sản xuất như thế nào và cùng
đồng hành với người nông dân.
5. Hướng đến một hệ thống lương thực mới
Một hệ thống trong đó người nông dân có sinh kế tốt hơn, người tiêu dùng được
tiếp cận thực phẩm an toàn hơn và môi trường được bảo vệ tốt hơn.
Mỗi cộng đồng một bức tranh tương lai
Sau những câu chuyện và những bài học thực tế, mỗi cộng đồng lại cùng nhau vẽ nên bức tranh tương lai cho thôn làng của mình.
Trong bức tranh ấy có những cánh đồng xanh hơn. Có những khu vườn đa dạng cây trồng. Có những người nông dân không còn quá phụ thuộc vào phân thuốc hóa học. Có nguồn thực phẩm an toàn hơn. Có môi trường trong lành hơn. Và có một tương lai mà người nông dân có thể sống được bằng chính mảnh đất của mình.
Điều đặc biệt là mỗi người không đặt ra những thay đổi quá lớn.
Mỗi người chỉ chọn một hành động nhỏ để bắt đầu như:
- Nói không với thuốc diệt cỏ.
- Trồng xen canh nhiều loại cây.
- Tận dụng phân chuồng để bón cho cây.
- Tự làm và sử dụng chế phẩm sinh học.
- Giảm dần những đầu vào hóa học.
- Giữ lại cỏ, cây và sự đa dạng của hệ sinh thái.
Một hành động nhỏ của một người có thể chưa tạo nên sự thay đổi lớn. Nhưng hàng chục người cùng thay đổi, rồi hàng trăm người cùng thay đổi, những mảnh xanh nhỏ sẽ dần kết nối thành một bức tranh xanh của cả cộng đồng.
Ba Caritas – ba vùng đất – nhiều cách làm – nhưng cùng một hướng đi.
Đó là hành trình nông dân chia sẻ với nông dân, cùng học hỏi, cùng thử nghiệm, cùng thay đổi và cùng nâng đỡ nhau trên con đường xây dựng một nền nông nghiệp sinh thái, sinh kế bền vững và cộng đồng xanh hơn.
Và có lẽ, nông nghiệp sinh thái không bắt đầu từ những điều thật lớn lao. Nó bắt đầu từ một người nông dân dám thay đổi một việc nhỏ trên chính mảnh ruộng, khu vườn của mình.
Hôm nay một hành động nhỏ. Ngày mai một mảnh ruộng xanh. Và rồi, một ngày nào đó, cả thôn làng sẽ cùng xanh.
Xem hình: Tại đây
BTT Caritas Phan Thiết
